ZABYTKOWY KOŚCIÓŁ PARAFIALNY P.W. ŚW. MARCINA W CZARNYM POTOKU

Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Czarnym Potoku

Obecny kościół w Czarnym Potoku, podobnie jak poprzednie, jest świątynią drewnianą, wzniesioną w konstrukcji zrębowej. Kościół powstał w XVIII w. i jest wpisany do rejestru zabytków.

Kościół ma kształt podłużny i jest orientowany. Składa się z jednej nawy, węższego od niej prezbiterium zamkniętego trójboczną absydą i przylegającej od północy zakrystii. Do nawy przylega od południa kwadratowa kaplica z przybudówką wejściową, a od zachodu masywna, kwadratowa wieża z przedsionkiem i babińcem. Ściany nawy i prezbiterium są pobite gontami. Dach o wspólnej kalenicy (z wieżyczką na sygnaturkę) ma pokrycie z blachy. Bryłę wieńczy okazała, ośmioboczna bańka (hełm) z latarnią oraz mniejszym baniastym hełmem i krzyżem, co nadaje kościołowi charakterystyczny wyraz.

Polichromia wnętrza, wykonana w latach 1995-1996 przez Marka Niejadłę, jest ornamentalna i figuralna. Nawa: na sklepieniu widok na otwarte niebo ze sceną Wniebowzięcia Matki Boskiej. Wniebowzięciu towarzyszą aniołowie trzymający kartusze ze scenami z życia Maryi: Zwiastowanie, Nawiedzenie, Boże Narodzenie i Ofiarowanie. Prezbiterium: Na sklepieniu scena Koronacji Maryi w niebie, której towarzyszą aniołowie z banderolami zawierającymi wezwania z Litanii Loretańskiej. Kaplica Boczna: Zawiera wizerunki św. Faustyny Kowalskiej, Brata Alberta Chmielowskiego, św. Kingi oraz scenę biblijną „Powrót syna marnotrawnego”. Tylna Ściana: Nad wyjściem głównym znajduje się Veraicon (Oblicze Chrystusa w chwale Przemienienia), flankowane przez proroków Mojżesza i Eliasza.

Ołtarz Główny: Późnorenesansowy ołtarz pochodzi z XVII wieku. W jego nastawie centralne miejsce zajmuje łaskami słynący obraz Czarnopotockiej Piety (Matki Boskiej Bolesnej). Obraz z XVII w. przedstawia Maryję siedzącą z martwym ciałem Chrystusa na kolanach. U szczytu znajdują się rzeźby Boga Ojca i Ducha Świętego w postaci gołębicy, symbolizujące wraz z Chrystusem w Piecie całą Trójcę Świętą. Poniżej umieszczony jest obraz św. Szczepana. Po bokach Piety stoją figury św. Marcina, patrona parafii – jako legionisty rzymskiego dzielącego się płaszczem i jako biskupa w Tours. Do ołtarza należą obrazy: św. Marcin na zasuwie, Komunia Apostołów na antepedium oraz Nawiedzenie NMP na drugiej zasuwie. Ołtarze Boczne: Dwa ołtarze przy tęczy pochodzą z drugiej połowy XVII wieku. Północny: Z obrazem Serca Pana Jezusa (1890) i wizerunkami św. Kazimierza, św. Mikołaja i św. Bartłomieja oraz rzeźbami św. Barbary i św. Katarzyny. Południowy: Z obrazem Matki Boskiej Różańcowej (1867) i figurą Matki Boskiej z Dzieciątkiem w zwieńczeniu.

Niewielka miejscowość Czarny Potok, ukryta wśród beskidzkich wzniesień, jest ośrodkiem długoletniego kultu Matki Bożej Bolesnej, sięgającego połowy XV wieku.

W 1449 roku konsekrowano drugą świątynię, dla której ufundowano ołtarz główny w formie tryptyku z centralnym obrazem „Opłakiwania Chrystusa”. Propagatorem kultu Męki Pańskiej i Współcierpienia Matki Bożej byli prawdopodobnie starosądeccy Franciszkanie. Pierwotny, chrystologiczny obraz „Opłakiwania” został zastąpiony około 1649 roku obecnym, cudownym obrazem Matki Boskiej Bolesnej. Zmiana ta miała charakter maryjny i była odpowiedzią na XVI-wieczne reformacje i arianizm, które odrzucały godność Bogurodzicy. Nowy obraz, na którym Matka Boża ukazuje martwe ciało Syna, podkreśla odkupienie dokonane przez Chrystusa jako Boga-Człowieka, wynagradzając krzywdy wyrządzone Maryi i Chrystusowi. Już w 1678 roku zanotowano pierwszą łaskę (uzdrowienie Jędrzeja Szwarcenberga). Pierwszą Księgę Łask założono w 1727 roku. Kult szerzyło miejscowe Bractwo Różańcowe (od 1867 r.). Księga cudów, spisywana przez 350 lat (najwcześniejszy wpis z 1678 r.), zawiera świadectwa otrzymanych łask, z których większość miała miejsce w czasie Mszy Świętej, w momencie Podniesienia.

Kult Matki Bożej Bolesnej rozwija się do dzisiaj.

- Strona internetowa: http://www.parafiaczarnypotok.pl/artykuly, dostęp 20.08.2025 r.

Więcej informacji znajdziesz w przewodniku Dunajec Region dostępnym w formie aplikacji mobilnej oraz na stronie internetowej dunajecregion.eu.