GÓRA ZYNDRAMA - ZABYTEK ARCHEOLOGICZNY - GRODZISKO z XVIII W. P.N.E.
Jedno z najstarszych kamiennych grodzisk w Europie Środkowej
Góra Zyndrama w Maszkowicach to unikatowe stanowisko archeologiczne, które zmienia sposób postrzegania prehistorii Polski.
Na szczycie wzgórza, wznoszącego się nad doliną Dunajca, odkryto pozostałości osady obronnej sprzed ponad 3700 lat.
W latach 2015–2018 zespół archeologów z Uniwersytetu Jagiellońskiego pod kierownictwem dr. hab. Marcina Przybyły odsłonił monumentalne mury otaczające dawną osadę. Kamienne umocnienia o długości ok. 200 metrów i szerokości 2 metrów wzniesiono bez użycia zaprawy, układając regularne bloki skalne w kunsztowny sposób.
To najstarszy w Polsce i jeden z najstarszych w Europie Środkowej przykład kamiennej architektury obronnej. Odkryto także fragmenty kamiennej drogi, pozostałości bram, ślady budynków mieszkalnych oraz liczne artefakty.
Szczególne znaczenie ma zrekonstruowana brama wschodnia, do której prowadził kamienny chodnik odkryty w 2017 roku. Oryginalne przejście zdobiło sześć pionowych stel z kamienia. Po precyzyjnym opracowaniu każdego z elementów i analizie porównawczej z podobnymi strukturami znanymi z basenu Morza Śródziemnego, w 2018 roku przeprowadzono częściową rekonstrukcję tej wyjątkowej konstrukcji. Dziś możliwe jest przejście przez bramę, z której korzystali mieszkańcy osady blisko cztery tysiące lat temu.
Pierwsza osada na Górze Zyndrama powstała ok. 1750 r. p.n.e. Jej mieszkańcy – prawdopodobnie przybysze z południa Europy – zasiedlali to miejsce przez około 250 lat. Po długiej przerwie (ok. 500 lat) teren ponownie zamieszkały był przez ludność kultury łużyckiej, która częściowo wykorzystała istniejące mury. Ostatnia faza osadnictwa, związana z kulturą puchowską, zakończyła się około 50 r. p.n.e.
Znaleziska z Maszkowic świadczą o rozwiniętych kontaktach handlowych i kulturowych. Fragmenty ceramiki i ozdób wskazują na powiązania z terenami dzisiejszej Słowacji, Rumunii i Węgier.
Góra Zyndrama mogła kontrolować ważny karpacki szlak komunikacyjny. Skala i jakość wykonania fortyfikacji z Maszkowic wyprzedzają inne znane konstrukcje kamienne w Polsce o ponad 2500 lat.
Na terenie grodziska wytyczono krótką ścieżkę edukacyjną z tablicami informacyjnymi. Trasa prowadzi przez teren dawnej osady, wzdłuż fragmentów kamiennych murów i przez zrekonstruowaną bramę. Ze szczytu roztacza się rozległa panorama na dolinę Dunajca, sady oraz łagodne pasma Beskidu Sądeckiego.
Więcej informacji znajdziesz w przewodniku Dunajec Region dostępnym w formie aplikacji mobilnej oraz na stronie internetowej dunajecregion.eu.
